Dil edinimi, insan beyninin en doğal ve etkili öğrenme süreçlerinden biridir. Yapılan araştırmalar, çocukların dil öğrenmeye olan yatkınlığının 7 yaşına kadar en yüksek seviyede olduğunu göstermektedir (Kuhl, 2010). Bahar Teacher Academy bünyesinde de özellikle bu yaştan önce dil edinimi/eğitimi sürecinin başlaması gerektiğini ısrarla vurguluyoruz. Peki, neden bu yaş kritik bir eşik olarak kabul edilir? İşte erken yaşta dil öğrenmenin faydaları ve ertelemenin potansiyel zararları:  

Erken dil ediniminin bazı faydaları aşağıdaki şekilde özetlenebilir. 

1. Beyin Plastisitesi ve Hızlı Öğrenme: Çocukların beyinleri, özellikle 7 yaşına kadar, öğrenmeye en açık durumdadır. Buna beyin plastisitesi (esneklik) denir ve bu durum, yeni bilgilerin daha hızlı işlenmesini ve kalıcı olmasını sağlar (Kuhl, 2010). Yetişkinler yeni bir dili öğrenirken bilinçli bir çaba sarf ederken, küçük çocuklar bunu doğal olarak, bir oyunun parçası gibi öğrenirler (Johnson & Newport, 1989).

Figür 1: Plasticity, Variability and Age in Second Language Acquisition and Bilingualism (David Birdsong)

2. Doğal Telaffuz Yeteneği: Küçük çocuklar, yeni sesleri yetişkinlerden çok daha iyi taklit edebilirler. Beyinleri farklı dil seslerini ayırt etmeye ve onları doğal bir şekilde kullanmaya yatkındır (Flege, 1999). Örneğin, erken yaşta İngilizce öğrenen bir çocuk, "th" veya "r" seslerini ana dili gibi çıkarabilirken, bu sesleri daha geç yaşta öğrenen bir bireyin aksanı daha belirgin olabilir. 7 yaş sonrası hem beyinlerimiz yabancı dildeki farklı sesleri algılama yetisini, hem de kemikleşmiş olan gırtlak, dil, dudak ve genel anlamda konuşma organları artık bu sesleri eforsuzca üretebilme esnekliğini giderek kaybetmeye başlar.

3. Bilişsel Esneklik ve Zihinsel Gelişim: İki dil bilen çocukların, tek dilli akranlarına kıyasla daha güçlü hafızaları, daha hızlı düşünme becerileri ve daha iyi problem çözme yetenekleri olduğu gösterilmiştir (Bialystok, 2009). Bunun nedeni, iki dil arasında geçiş yaparken beyinlerinin daha aktif çalışması ve bu süreçte dikkat kontrolü, yürütücü işlevler gibi hayati öneme sahip yeteneklerinin gelişmesidir.

Figür 2: Cognitive control, cognitive reserve, and memory in the aging bilingual brain. Frontiers in Psychology 5 (234)

4.    Kültürel Farkındalık ve Empati Gelişimi: Farklı diller öğrenen çocuklar, yalnızca kelimeleri değil, aynı zamanda o dillerin ait olduğu kültürleri de öğrenirler. Bu, onların daha açık fikirli, hoşgörülü ve kültürel açıdan bilinçli bireyler olmalarını sağlar (Hakuta, Bialystok, & Wiley, 2003). Örneğin, erken yaşta birden fazla dile maruz kalan çocuklar, farklı kültürlerden arkadaşlarıyla daha rahat iletişim kurabilirler.

5.    Akademik ve Kariyer Avantajları: Erken yaşta ikinci bir dil öğrenen çocuklar, ilerleyen yaşlarında hem akademik hem de profesyonel anlamda daha fazla fırsata sahip olurlar. Çok dilli bireyler, uluslararası iş fırsatlarına daha açık olurken, dil bilgisi sayesinde diğer derslerde de daha başarılı olabilirler (Marian & Shook, 2012).

Buna karşın, dil edinimi süreci 7 yaştan sonra başladığında giderek artan bir takım riskler bulunmaktadır. Bu risklerden bazıları aşağıdaki şekilde sıralanabilir. 

1. Daha Zor ve Yavaş Öğrenme: Çocuklar 7 yaşından sonra dili sezgisel olarak edinme becerisini yavaş yavaş kaybederken, bilinçli olarak öğrenmeye başlarlar (Lenneberg, 1967). Bu durum, gramer kurallarını ezberleme, kelimeleri tekrar ederek öğrenme gibi daha fazla bilişsel çaba gerektirir. Küçük yaşta oyunla öğrenilen dil, ilerleyen yaşlarda daha soyut ve zorlayıcı bir süreç haline gelir. Gerekli motivasyonun sağlanamadığı durumlarda ise -ki bu motivasyon eksikliği dil öğrenimi önündeki en yaygın engellerin başında gelir- ne yazık ki dil öğrenme girişimleri başarısızlıkla sonuçlanmaya daha meyilli hale gelir. 
2.  Telaffuz ve Akıcılık Eksikliği: Erken yaşta öğrenilen dillerde beyin, yeni sesleri doğrudan kaydedebilirken, 7 yaş sonrası öğrenilen dillerde ana dilin ses yapısı baskın hale gelir ve yeni dilde aksan kalıcı olabilir (Flege, 1999). Örneğin, 10 yaşında İngilizce öğrenmeye başlayan biri, "th" veya "r" seslerini doğal bir şekilde çıkaramayabilir.
3. Daha Fazla Kaygı ve Özgüven Eksikliği
   Küçük çocuklar dili oyun yoluyla öğrendiği için hata yapmaktan çekinmezler. Ancak yaş ilerledikçe, hata yapma kaygısı artar ve bireyler yeni dili konuşurken özgüven eksikliği yaşayabilirler (Birdsong, 2006). Bu da ikinci dili etkin kullanma sürecini olumsuz etkileyebilir.
4. Anadil ile İkinci Dil Arasında Çatışma
   7 yaşından sonra başlayan dil öğrenimi, bazen anadille ikinci dil arasında bilişsel bir çatışmaya neden olabilir. Çocuklar, anadil kurallarını yeni öğrenilen dile yansıtabilir ve hatalar yapabilirler. Bu süreç küçük yaşta başladığında daha doğal ilerlerken, ilerleyen yaşlarda daha fazla düzeltme ve bilinçli çaba gerektirir (HHS, 2023).
5. Kültürel Bağ Kurmada Zorluk
   Küçük yaşta dil öğrenen çocuklar, kültürel bağları da dil yoluyla oluştururken, 7 yaşından sonra başlayan dil öğrenimi daha akademik ve yüzeysel kalabilir (Hakuta et al., 2003). Bu da, dili günlük yaşamın bir parçası olarak görmek yerine sadece derslerde öğrenilen bir bilgi olarak algılamalarına neden olabilir.

Peki bu bilgiler ışığında anne-babalar, öğretmenler ve öğretmen yetiştirenler neler 
yapabilir/yapmalıdır? Gelin birlikte bunlara göz atalım.  

Anne-Babalar İçin Öneriler 

Anne-babalar, çocuklarını erken yaşta ikinci bir dille tanıştırırken süreci doğal, eğlenceli ve baskısız bir şekilde yönetmelidir. Günlük yaşamda dili içselleştirmek için hikâye kitapları, şarkılar ve oyunlar gibi materyaller kullanarak çocuğun pasif ve aktif dil gelişimini destekleyebilirler (Talking is Teaching, 2023). Ayrıca, çocuğun dil öğrenirken karıştırmalar yapmasının normal olduğunu bilmeli ve düzeltmek yerine doğru modeli sunarak gelişimini desteklemelidirler. En önemlisi, çocuklarının anadilini sağlıklı bir şekilde geliştirmelerine de özen göstermeli ve ikinci dili baskın bir şekilde sunmak yerine dengeli bir dil ortamı yaratmalıdırlar (CDC, 2023).  

Eğitimciler İçin Öneriler 

Erken yaşta ikinci dil öğretimi, oyun temelli öğrenme ve etkileşimli etkinliklerle desteklenmelidir. Eğitimciler, çocukların ilgisini çekebilecek şarkılar, görsel materyaller ve tekrara dayalı aktiviteler kullanarak onların öğrenme sürecine aktif katılım göstermelerini sağlamalıdır (Tips for Using Language at Home and in the Community, 2023). Ayrıca, çocukların anadil gelişimlerine de duyarlı olmalı ve iki dilli çocuklar için özel destek sunarak onların her iki dili de sağlıklı bir şekilde edinmelerine yardımcı olmalıdırlar. İkinci dil öğrenim sürecinde gecikmeler veya kaygılar gözlemlendiğinde, bireysel farklılıkları göz önünde bulundurarak çocuğa özel öğrenme stratejileri geliştirilmeli ve gerektiğinde ailelerle iş birliği yapılmalıdır (HHS, 2023). 

Öğretmen Yetiştiricileri İçin Öneriler 

Öğretmen yetiştiricileri, erken yaşta dil öğretimi konusunda eğitimcileri bilinçlendirmek ve onlara etkili öğretim stratejileri sunmakla sorumludur. Öğretmen adaylarına, kritik dönem hipotezinin önemi, oyun temelli öğrenmenin gücü ve iki dilliliğin bilişsel faydaları hakkında bilgi vererek bilimsel dayanaklı bir öğretim anlayışı kazandırmalıdırlar (Milestone Moments, 2023). Bununla birlikte, öğretmenlerin sınıfta çok dilli çocuklarla nasıl çalışacaklarına dair pedagojik beceriler geliştirmelerine yardımcı olunmalı ve erken yaşta dil öğretimi için uygun materyal seçimi, kültürel farkındalık ve ailelerle etkili iş birliği konularında rehberlik sağlanmalıdır. Öğretmen yetiştiricileri, eğitimcileri bu sürecin doğal bir gelişim süreci olduğunu anlamaya teşvik etmeli ve dil ediniminin bireysel farklılıklar gösterebileceğini vurgulamalıdırlar (Talking is Teaching, 2023). 

Bu öneriler, çocukların dil öğrenme sürecinde en iyi desteği almasını sağlamak için hem ailelerin hem de eğitimcilerin bilinçli bir yaklaşım sergilemesini amaçlamaktadır. Bahar Teacher Academy bünyesinde planlanan eğitim süreçleri ve materyaller, öğretmenlerimizin bizimle çalışmaya başlamadan ve başladıktan sonra aldığı eğitimlerde bu bulguların önemi vurgulanmakta, her adımın doğru atıldığı ve çocuğun dil edinimi sürecinin verimli ve keyifli şekilde ilerleyerek bir direnç geliştirmediğinden emin olmak hedeflenmektedir. 

Dilbilim / dil edinimi ve çocuk psikolojisi alanında uzman akademisyen ekibizim süpervizörlüğünde, bizzat Bahar Teacher’ın, kurum psikoloğumuzun ve diğer uzman okul öncesi yabancı dil eğitmenlerimizin işbirliğiyle süreçlerimizin her adımı maksimum özenle planlanmakta ve yürütülmektedir. Bu doğrultuda, en küçük detaya kadar her adımı erken yaşta dil edinimi, okul öncesi eğitimi, gelişimsel psikoloji, öğrenmede oyunlaştırma gibi alanlarda dünya standartlarında en güncel bilimsel bulgulara dayandırıyor, kendimizi sürekli güncelliyor ve geliştirmeye devam ediyoruz! 

Kaynakça 

Bialystok, E. (2009). Bilingualism: The good, the bad, and the indifferent. Bilingualism: Language and Cognition, 12(1), 3-11. 

Birdsong, D. (2006). Age and second language acquisition and processing: A selective overview. Language Learning, 56(1), 9-49. 

CDC (Centers for Disease Control and Prevention). (2023). Milestone Moments. Retrieved from https://www.cdc.gov. 

Flege, J. E. (1999). Age of learning and second language speech. Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis, 9, 101-131. 

Hakuta, K., Bialystok, E., & Wiley, E. (2003). Critical evidence: A test of the critical-period hypothesis for second-language acquisition. Psychological Science, 14(1), 31-38. 

HHS (U.S. Department of Health and Human Services). (2023). Social and Emotional Development Research Background. Washington, DC. . 

Johnson, J. S., & Newport, E. L. (1989). Critical period effects in second language learning: The influence of maturational state on the acquisition of English as a second language. Cognitive Psychology, 21(1), 60-99. 

Kuhl, P. K. (2010). Brain mechanisms in early language acquisition. Neuron, 67(5), 713-727. 

Lenneberg, E. H. (1967). Biological foundations of language. New York: Wiley. 

Marian, V., & Shook, A. (2012). The cognitive benefits of being bilingual. Cerebrum, 2012, 13. 

Milestone Moments. (2023). Developmental Milestones for Young Children. Centers for Disease Control and Prevention. Retrieved from https://www.cdc.gov. 

Talking is Teaching. (2023). Talk, Read, Sing Together Every Day!. Retrieved from https://talkingisteaching.org. 

Tips for Using Language at Home and in the Community. (2023). Too Small to Fail. Retrieved from https://talkingisteaching.org.